Cultuurpact

Algemeen

Het Cultuurpact werd in het begin van de jaren zeventig gerealiseerd en strekt ertoe de diverse levensbeschouwelijke en ideologische strekkingen op een goede manier te betrekken bij het uitwerken van het cultuurbeleid. De bedoeling van het pact is de rechten en vrijheden van de ideologische en filosofische minderheden te waarborgen. Anders gezegd: het Cultuurpact moet discriminatie omwille van een ideologische (of politieke) of filosofische overtuiging verhinderen.

Wet en decreet

Het Cultuurpact werd in eerste instantie vastgelegd in een wet. Die wet werd in 1972 onderschreven door alle partijen, uitgezonderd de V.U. (Volksunie). De Cultuurpactwet vormde een dwingende richtlijn. Ze was en is van toepassing op alle overheidsmaatregelen inzake culturele aangelegenheden alsook op de organisatie van de internationale culturele samenwerking.

Dus niet enkel de nationale (federale) overheid moe(s)t zich aan de richtlijn houden, de cultuurpactwet bond en bindt ook de andere overheden, waaronder de Vlaamse overheid. Daarom werd het Cultuurpact ook bij decreet bekrachtigd in januari 1974.

Inhoud

Het Cultuurpact verplicht de overheden om de zogenaamde ‘gebruikersverenigingen’ en ‘de ideologische en filosofische strekkingen’ te betrekken bij de voorbereiding en de uitvoering van het cultuurbeleid. In de praktijk moet deze deelname aan het cultuurbeleid gebeuren door middel van gestructureerde en erkende inspraak- en adviesorganen (o.a. cultuurraden, jeugdraden, sportraden, hoge raden, ...).

Het pact bevat ook richtlijnen voor een evenwichtige samenstelling van beheersorganen van instellingen, infrastructuren en diensten die opgericht werden door de overheid, of onder een overheidsinstantie ressorteren. Het cultuurpact bevat verder o.a. waarborgen betreffende het gebruik van culturele infrastructuur, de subsidiëring van culturele activiteiten, de zogenaamde ‘geïndividualiseerde aanmoedigingen’ (beurzen, prijzen, ...) en het personeel van culturele overheidsinstelllingen.

Afschaffing

De afgelopen dertig jaar gingen reeds verschillende malen stemmen op om het Cultuurpact af te schaffen. Niet zozeer omwille van de doelstelling (de bescherming van minderheden) als wel omwille van de ongewilde en kwalijke effecten die het pact volgens sommigen in de praktijk heeft: een onwerkbaar administratief keurslijf, het versterken van een “verzuild” denken, het verplichten van betrokkenen om tegen hun zin ‘kleur’ te bekennen,... De toenmalige Raad voor Cultuur bracht begin 2005 nog een advies uit over het Cultuurpact. Daarin pleit de adviserende Raad voor de vervanging van het Cultuurpact door een nieuw regelgevend kader dat garant staat voor openheid, verscheidenheid, participatie en betrokkenheid in het cultuurbeleid.