Auteurs- en naburige rechten

Bescherming van auteurs en uitvoerders

Een feest met een muzikaal streepje organiseren? Een spreker uitnodigen? Een artikel uit een boek kopiëren of overnemen? In de praktijk van het sociaal-cultureel volwassenenwerk komen we voortdurend in aanraking met auteurs- en naburige rechten. Het auteursrecht beschermt de auteurs van letterkundige werken en kunstwerken. De naburige rechten beschermen de prestaties van de naburige rechthebbenden. Het gaat daarbij om de uitvoeringen van artiesten, de fonogrammen, de films, de uitzendingen en de databanken.

Vergoedingsrecht voor gebruik van werk

De belangrijkste wetgeving voor deze materie is de wet van 30 juni 1994 ‘betreffende het auteursrecht en de naburige rechten’ (de auteurswet).

De Auteurswet kent voor bepaalde exploitatiewijzen een vergoedingsrecht toe aan de auteurs en de titularissen van naburige rechten. Met andere woorden, wie gebruik maakt van een kunstwerk zal een vergoeding moeten betalen. Dit geldt onder andere voor:

• Volgrecht: het volgrecht kan omschreven worden als het recht van een auteur van werken van grafische en beeldende kunst op een vergoeding bij sommige doorverkopen van zijn creaties.

• Billijke vergoeding van de uitvoerende kunstenaars en de producenten: bij het afspelen van muziek in het openbaar, moet je een ‘billijke vergoeding’ betalen. Deze vergoeding ben je verplicht te betalen aan de uitvoerende kunstenaars en producenten.

• Vergoeding voor reprografie: de erkenning van dit vergoedingsrecht is het gevolg van het wijdverspreid gebruik van apparaten zoals kopieermachines, scanners, enz. De fabrikant of de invoerder betaalt de (forfaitaire) vergoeding voor reprografie.

• Vergoeding voor het openbaar uitleenrecht: bij uitlening van hun werken of prestaties hebben auteurs, uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen of van eerste vastleggingen van films in bepaalde gevallen recht op een vergoeding.

Collectieve inning

Het is onmogelijk elke kunstenaar of uitvoerder te contacteren met een vraag voor toestemming om een werk te reproduceren of te gebruiken. Daarom stelde de wetgever voor sommige vormen van auteursrecht een collectief beheer in. Dit collectieve beheer gebeurt door de beheersvennootschappen.